İyot Mineralinin Önemi ve Tiroid Hormonları ile İlişkisi

İyot insan vücudunda bulunan minerallerden biridir. İyot yüksek oranda tiroid bezinde bulunur. Bir kısmı da kan ve diğer vücut dokularında bulunur. Tiroid bezlerinde bulunan iyot tiroid hormonlarının sentezlenmesinde görev alır.

İyodun vücuttaki görevleri nelerdir?
İyot tiroid hormonlarını sentezi için gereklidir.

Vücut metabolizma hızının düzenlenmesi için gereklidir.

Büyüme ve gelişme için gereklidir.

Beyindeki nöronlar arasındaki bağlantının gelişmesi için gereklidir.

Beyin fonksiyonları üzerindeki öneminden bahsetmişken şunu da eklemek isterim iyot eksikliği dünyada önlenebilir zekâ geriliği ve beyin hasarında temel nedenlerdendir.

Tiroid bezindeki hormon sentezi ile iyot minerali arasındaki bağlantı nasıldır?

Tiroid bezinden tirozin aminoasidi ve iyot kullanılarak T3 ve T4 hormonlar sentezleniyor. Yeterli iyot yoksa T3 ve T4 sentezi azalıyor. T3 ve T4 azalınca TSH artıyor.

Tiroid hormonlarını az ve fazla salgılanması sonucunda ne gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor?

Hipertiroidizm ve hipotiroidizm denen sağlık problemleri ortaya çıkabilir.

Hipotiroidizm belirtileri arasında üşüme, kaslarda güçsüzlük, kretenizm yani diğer bir ifadeyle zekâ geriliği miksödem ellerde şişlik cilt kuruluğu gibi belirtiler verebiliyor.

Hipertiroidizm de ise kalp çarpıntısı, sinirlilik, ateş basması, gözlerin yerinden fırlayacakmış gibi durması gibi belirtiler verebiliyor.

Peki iyot eksikliğine bağlı ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir ?

Bebeklerde zekâ geriliği, düşük ve ölü doğumlar

Çocuklarda ve adölesanlarda guatr, büyüme geriliği okul başarısında düşüş

Yetişkinlerde guatr, hipotiroidizm gibi durumlar ortaya çıkabilmektedir.

Bu durumlara ek olarak radyasyona karşı duyarlıklık da gelişebilmektedir.

İyot eksikliği durumunu bebeklerde nasıl fark edebiliriz?

Bazı belirtilerine örnek verecek olursak büyüme geriliği, çok az ağlama, mental gerilik, dışarda dil gibi belirtiler görülebilir.

İyotlu tuz kullanımı iyot yetersizliğinden kaynaklanan hastalıkların önlenmesine yardımcı olur mu?

İyot yetersizliğinden kaynaklanacak olan hastalıkların önlenmesinde yardımcı olabilir.

Peki tükettiğimizde vücuttaki iyot emilimini azaltan yiyecekler var mı?

Guatrojenler olarak adlandırılan bir grup besin var. Ve bu besinler vücutta iyot emilimini azaltabiliyor.

Bu besinlere örnek verecek olursak; lahana, brokoli, şalgam, turp, ıspanak, şeftali, çilek, soya fasulyesi, darı vb. gibi besinleri örnek verebiliriz.

İyodun hangi besinlerden alabiliriz?

İyodun kaynaklarına örnek verecek olursak iyotlu tuz deniz ürünleri iyottan zengin toprak yapısında yetişen besinleri verebiliriz. Yani iyot için besinlerin yetiştiği toprak da önemlidir. Ülkemizde Karadeniz Bölgesinde iyot eksikliği sık görülür. Bunun sebeplerinden biri de Karadeniz'in toprak yapısının iyottan fakir olmasıdır. Diğer sebebi ise Karadeniz Bölgesinde guatrojenik besinlerin sık tüketilmesinden kaynaklanmaktadır.